MBO Archieven - Leiderschap & Transformatie

VIP in het Onderwijs

door Mark | okt 10, 2025 | MBO, ROC van Flevoland

Heel veel dagen van het jaar hebben iets speciaals, maar De Dag van de Leraar is wat mij betreft een van de mooiste. En dan gaat het vooral over alle mensen die – in ons geval – in het beroepsonderwijs werken. Ieder jaar weer organiseren we niet alleen een feestelijke en ook een leerzame dag. Dit jaar stond het thema pedagogisch didactisch handelen centraal.

In het onderwijs zijn we ook erg goed in het gebruiken van ons eigen jargon. Maar is dat altijd aansprekend genoeg? Niet altijd. Pedagogisch didactisch handelen is het fundament van ons professioneel handelen. Omdat de wereld en dus ook onze studenten zo snel veranderen besteden we hier de komende jaren extra aandacht aan. Dat programma hebben we de titel ‘VIP in het onderwijs’ geven: Verbindend, Inspirerend en Persoonlijk. dat is waar het uiteindelijk om draait!

Dit jaar was plaats delict de schouwburg in Almere. Een heerlijke plek om met alle collega’s een dag te zijn. En als ik dan op het podium sta tegenover zoveel betrokken en fantastische collega’s, maakt me dat heel trots. Trots dat we dit kunnen doen, trots op de kwaliteit en betrokkenheid die we met elkaar elke dag weer laten zien.

De inspirerende keynote dit jaar van van Glenn de Randamie of Typhoon.

Een prachtig persoonlijk verhaal waarin de kern van waar het om gaat zichtbaar werd.

En wat we natuurlijk allemaal weten, het is zo belangrijk dat er mensen zijn die in je geloven, vertrouwen geven en je verder helpen op jouw weg.

Na de keynote van Typhoon waren er workshops en MBO Talks waarin iedereen de gelegenheid kreeg inspiratie op te doen. Als fundament voor de komende jaren waarin we vanuit de motivatietheorie (Ryan en Deci) verder invulling geven aan de kwaliteit van ons pedagogisch didactisch handelen.

Collega’s die elkaar meenemen in hun ervaringen en externe sprekers maakten de dag tot een bijzonder geheel.

En mede dankzij de bijdrage van ons eigen evenementenbureau Poort of Events en de studenten was het de hele dag een geoliede machine. (Zonder mbo-ers staat de wereld stil)

Gezel wordt Meester en Meester wordt Gezel

door Mark | mrt 12, 2022 | Innovatie, MBO

In het beroepsonderwijs wordt het Meester – Gezel model vaak als een ideaal model gezien. De evolutie hiervan biedt nog veel meer perspectief. Voor de “meester”, de “gezel” en juist ook voor de ontwikkeling van kleine bedrijven en ZZP-ers.

Het Meester-Gezel denken wordt vaak genoemd als een goed voorbeeld bij het opleiden van vakmensen. En dat is het in veel opzichten ook. In veel beroepen is de directe transfer tussen een ervaren professional en een student een zeer effectief opleidingsmodel. Het is wel een wat traditionele benadering en een voorbeeld van een klant-leveranciersrelatie.

In de actualiteit van het beroepsonderwijs ervaren we een veranderende rol van de student. De student is zelden meer het “lijdend voorwerp” in een leerproces. De student is telkens meer een volwaardig onderdeel van een leerproces dat gekenmerkt wordt door co-creatie. Die co-creatie vindt plaats in de driehoek school <=> student <=> bedrijf. Evolutie van een enkelvoudige relatie, naar een wederzijdse relatie naar echte co-creatie.

Graag zoom ik verder in op de meerwaarde van de student in deze samenwerking en relateer ik dat aan de context van provincie Flevoland en de stad Almere. Het werkgebied van onze mooie ROC. De ontwikkeling van een meer circulaire economie is een groot speerpunt en simpelweg ook een noodzaak. Dat biedt veel kansen.

Het bedrijfsleven in het zuidelijk deel van de provincie en de stad kenmerkt zich door veel kleinbedrijf en ZZP-ers. Dat zegt iets over het ondernemerschap en de pioniersgeest die voelbaar zijn. Tegelijkertijd ervaren we dat onze studenten zelden bij deze bedrijven stage lopen en wij deze ondernemers zelden in het kader van een Leven Lang Ontwikkelen (LLO) in ons ROC ontmoeten. Dat is om meerdere redenen ontzettend jammer. Een waardevolle co-creatie is er zo nog niet.

Terug naar meerwaarde van onze studenten. Een voorbeeld: Zij worden in hun studie geconfronteerd met de impact die technologie heeft. En het tempo waarin zich dat ontwikkelt. In de zakelijke dienstverlening zien we dat die expertise van onze studenten juist van grote meerwaarde is voor bedrijven. En de context van het bedrijf blijft leerzaam voor de student. Zo ontstaat een zeer waardevolle co-creatie waarin studenten zich ontwikkelen, bedrijven daarin participeren en de kennis van onze studenten benutten. Dit is een voorbeeld van het Meester – Gezel 2.0 leren waarin de rollen ook omgedraaid zijn. In ons New Tech Business programma brengen we dat in de prakrijk.

In het MBO is de disseminatie van kennis belangrijk. Juist actuele en nieuwe expertise van onze studenten kan van meerwaarde zijn voor bedrijven en instellingen. Dat is in het perspectief van de economische ontwikkeling in Almere en het grote aandeel van kleine en eenmansbedrijven een kans die we meer kunnen benutten. Juist hier ligt het potentieel om de bedrijven toegang te geven tot kennis die kan helpen efficiënter en effectiever te ondernemen en/of te groeien. En de kans voor studenten om te leren van pionierende ondernemers. Een eenvoudige win-win juist ook vanuit het perspectief van een circulaire economie.

De logische vraag is waarom deze co-creatie nu nog marginaal plaatsvindt. Een reden hiervan is dat het voor de meeste kleine ondernemingen bijna ondoenlijk is om een erkend stagebedrijf te worden. Dat vraagt heel praktisch om een forse tijdsinvestering die vaak een direct negatief gevolg heeft op de noodzakelijk omzet om het hoofd boven water te houden.

Voor dit probleem zijn vele oplossingen te bedenken. Bijvoorbeeld het stimuleren van samenwerking tussen kleine bedrijven of het anders organiseren van de begeleiding van stagiaires. Er zijn al goede voorbeelden zoals het Digilab project.

Welke oplossing we ook bedenken, we zullen het samen moeten doen in de triple helix. Want stuk voor stuk kunnen we het niet alleen.

Dus wie doet er mee?

Terugblik op 2020

door Mark | jul 23, 2021 | MBO, ROC van Amsterdam, ROC van Flevoland, Theory U

Iedere profeet die het verloop van het jaar 2020 vooraf zou hebben voorspeld, zou voor gek zijn verklaard, of op z’n minst niet geloofd.

2020 was een bizar jaar. Een jaar waarin menigeen flink op de proef is gesteld of ernstig beknot in vrijheid. Voor mijzelf was het een bijzonder jaar waarin ik nadrukkelijk werd aangesproken werd in mijn rol als leider van onze scholen. Het was crisis met veel onveiligheid als gevolg. Primair veroorzaakt dat crisisgedrag, wat op zichzelf ook weer onveiligheid als gevolg heeft. Dus de kunst was uit de crisisstand te komen.

Dat zet ook aan tot reflectie en de vraag wat ik de organisatie te bieden heb. Met naast de functionele verantwoordelijkheid, de focus op mijn rol en betekenis voor onze organisatie. (Meer hierover op Drie werelden en Theory U – Leiderschap & Transformatie (markvlasblom.com)) En we hebben ervaren dat de situatie die ontstond heel veel mensen heeft aangezet tot reflectie en bewustwording dat juist de kwaliteit van de relatie belangrijker werd.

Bovenal was experimenteren. Vooral met wat er nog wel kon binnen alle beperkingen. En ervaren wat de impact is van alle varianten van online werken. Ik blijf ver weg van grote conclusies over wat de afgelopen periode ons heeft gebracht. Omdat we nog steeds aan het experimenteren en ervaren zijn. Omdat het van belang is dat we wat er gebeurd is voldoende doorleven en goed onderzoeken. Om vluchtige en verkeerde conclusies te voorkomen. Dat er veel duurzaam gaat veranderen is boven elke twijfel verheven. Maar wat en hoe precies? Laten we ons daar voldoende tijd voor gunnen. Bovenal zijn we wendbaar gebleken in een onzekere tijd.

Wat helpt bij bewustwording en onderzoek is het delen van ervaringen en verhalen. Storytelling van wat we hebben meegemaakt. Dat doen we binnen ons mooie ROC al jaren, ook toen er nog geen gezondheidscrisis was. Ieder jaar kijken we terug en geven we graag inzicht in wat er in onze scholen is gebeurd.

Dat er veel bijzondere verhalen verteld kunnen worden behoeft weinig toelichting. Dat dit veel impact heeft gehad op het onderwijs behoeft net zo min toelichting. Voor het MBO was de situatie bijzonder. Het is niet voor niets dat de titel van ons jaarverslag “Wendbaar in onzekere tijden” is.

Nooit zijn we helemaal dicht geweest en ook nooit helemaal open. Continue aanpassingen aan de zich wijzigende regels. Maar altijd open voor die jongeren die niet simpelweg online thuisonderwijs konden volgen, die praktijklessen in onze skillslabs kregen of gewoon examen moesten doen. Ben je benieuwd naar de verhalen?

Klik hier voor het MBO College Almere – Jaarmagazine 2021 (samenwerkenaantalent2021.nl) en hier voor het MBO College Poort – Jaarmagazine 2021 (samenwerkenaantalent2021.nl). En ben je nieuwsgierig naar nog meer van het ROC van Amsterdam-Flevoland? Kijk dan hier: Jaarmagazine 2021 – Jaarmagazine 2021 (samenwerkenaantalent2021.nl)

Hoe pakken we de draad weer op?

door Mark | mei 28, 2020 | MBO, ROC van Amsterdam, ROC van Flevoland, Theory U

Na 3 maanden gaan we weer met mbo-studenten in onze gebouwen aan de slag. Vanzelfsprekend rekening houdend met alle richtlijnen die er zijn en nog op beperkte schaal. Het gaat gelukkig weer drukker worden in onze scholen.

Het is zo simpel te verwoorden. Als je de teksten van persconferenties of nieuwsberichten leest zou je kunnen denken dat deze versoepeling bijna vanzelf vorm krijgt. Niets is minder waar, en dan doel ik niet op het aanpassen en veilig maken van onze schoolgebouwen. Dat is echt het minste vraagstuk..

We zijn waanzinnig trots op de flexibiliteit en wendbaarheid van studenten en collega’s die ervoor gezorgd heeft dat afstandsonderwijs overal vorm heeft gekregen en is uitgevoerd. We hebben veel geleerd en sommige vernieuwingen zijn in een versnelling gekomen.

Onze studenten hebben drie bijzondere maanden doorgemaakt. En dat is vaak veel meer dan aan de buitenkant zichtbaar is. De thuisomstandigheden van onze studenten zijn vaak complex. Broers en/of zussen die ook op school zitten of studeren en afstandsonderwijs volgen. Ouders die vaak thuis werken. In het begin was dit allemaal nog wat nieuw en vaak nog uitdagend of spannend. Maar deze ervaring heeft zeker op onze studenten in hun ontwikkelingsfase heel veel impact gehad. Met positieve en ook veel mindere of negatieve ervaringen.

Onze collega’s hebben ook drie bijzondere maanden doorgemaakt. Vaak in eenzelfde soort thuissituatie waarin van je wordt verwacht dat je zorgdraagt voor het afstandsonderwijs. Daar kwam nogal eens een rol in het thuisonderwijs van eigen kinderen bij. De grens tussen werk en privé werd al snel een stuk vager. Veel collega’s waren blij toen de basisscholen weer startten, en zij zelf ook weer naar school konden om te werken..

In de afgelopen 3 maanden zijn er prachtige tastbare, en vaak functionele resultaten geboekt. Het gebruik van ICT heeft daar een belangrijke en positieve rol in gespeeld. Tal van onderwijsmensen en wetenschappers benoemen de laatste weken echter in toenemende mate de sociale functie van het onderwijs. De essentie daarvan heeft de afgelopen maanden wat minder aandacht gekregen. Online video meetings zijn echt geen vervanging voor echt contact en de verbinding die ook op anderhalve meter mogelijk is. Hoe creatief ook… Langzaam maar zeker worden we ons weer bewust hoe belangrijk dit eigenlijk is..

Ik werk al jaren met een concept deels gebaseerd op Theory U waarin we drie verschillende werelden onderscheiden. Werelden waarin we onderscheid maken tussen Functie, Rol en Betekenis.

Evenwichtige aandacht voor deze drie werelden zorgt voor balans . En in de mooiste variant voor “Flow”. Waarbij we flow definiëren als het gevoel dat dingen vanzelf lijken te gaan.

Mijn waarneming is dat er in de achterliggende maanden substantiële onbalans is ontstaan in de aandacht voor de drie werelden. Het zwaartepunt heeft op de functionele wereld, de wereld van acties en resultaten gelegen. De onmogelijkheid van een fysieke ontmoeting heeft de aandacht voor de relationele wereld gereduceerd.

Tegelijkertijd heeft het feit dat veel mensen gedwongen waren thuis te blijven en de ontmoeting met collega’s en vrienden moesten missen in veel gevallen voeding gegeven aan reflectie en bezinning. Dat is aandacht voor de derde wereld waarin we een betekenis hebben.

De interessante vraag die hieruit voortvloeit is wat we te doen hebben nu we elkaar op anderhalve meter weer kunnen ontmoeten. Hoe pakken we de draad op?

Vanzelfsprekend is het inhalen van praktijklessen belangrijk. Of tijd voor studieloopbaanbegeleiding en examens. Dat zal zeker een plek krijgen.

Het herstellen van de balans tussen de drie werelden en wellicht het opruimen of integreren van ervaringen in de achterliggende maanden verdient echter de belangrijkste aandacht. En wat mooi dat hier vanaf 15 juni ruimte voor is.

En dat geldt niet alleen voor onze studenten, juist ook voor onze collega’s. Immers, zij zijn het die een heel belangrijke rol vervullen voor onze studenten. Dat vraagt elke dag weer veel toewijding. En daarom juist nu ook veel ruimte om hun balans te herstellen.

En dan weer terug naar de ogenschijnlijke eenvoud van de school die weer open gaat. Die eenvoud is betrekkelijk. En vraagt veel zorgt en oprechte aandacht. Daarom is het belangrijk de draad goed op te pakken, dat kan maar één keer. Daarmee leggen we de belangrijkste basis voor de volgende stap vooruit. En komen we samen uit de crisis!

Corona als Katalysator?

door Mark | mrt 30, 2020 | Innovatie, MBO, ROC van Amsterdam, ROC van Flevoland

De werkelijkheid waarin we ons nu bevinden is voortdurend aan verandering onderhevig en net twee weken oud. Een werkelijkheid met veel negatieve aspecten en effecten die we liever niet hadden meegemaakt. Toch zijn er niet alleen negatieve aspecten. Het Coronavirus heeft ook een katalyserend effect op creativiteit en innovaties. Wellicht zelf op transformaties..

In de afgelopen weken is er veel veranderd in hoe we in het middelbaar beroepsonderwijs met onze studenten – kunnen – werken. Was er in eerste instantie sprake van een toenemende aandacht voor hygiëne en groepsomvang, al snel werden onze gebouwen gesloten voor fysieke onderwijsactiviteiten, en niet veel later ook voor fysieke examinering die nog wel RIVM richtlijn proof was.

En hoe gaan we om met deze nieuwe realiteit? Het is niet zo gek dat we massaal ICT toepassingen zijn gaan ontdekken en gebruiken om onderwijs en examinering op afstand te geven en ondersteunen. Het is ronduit spectaculair om te ervaren hoe in maximaal 5 werkdagen bestaand onderwijs is omgebouwd. In veel verschillende uitvoeringsvarianten. Van docenten die voor de camera in het leslokaal digitaal hun les verzorgen tot geheel doordachte interactie webinars en nog veel meer.

Al deze mogelijkheden zijn niet ontstaan na 12 maart, die waren er al. Maar er was blijkbaar onvoldoende aanleiding of noodzaak om ze wel te benutten. Logisch omdat wij als docenten met liefde voor ons vak graag binnen de muren van ons klaslokaal met studenten aan het werk zijn. Logisch omdat de sociale component van onderwijs heel erg belangrijk is, voor vele collega’s een reden voor het vak van docent te kiezen.

Onlogisch omdat de inzet van ICT om efficiënter informatie over te kunnen dragen kan leiden tot tijdsbesparingen die we kunnen benutten om onze studenten beter te begeleiden. Meet ruimte voor echt contact en echte dialoog. Die vraag en behoefte neemt al jaren sterk toe..

Het toepassen van ICT in het onderwijs is een vraagstuk waarmee ik al tijdens mijn studie – toen de pc eind jaren tachtig breed haar intrede deed – werd geconfronteerd. De opkomst van het internet luidde een volgende fase van mogelijkheden in en zo gaat de ICT evolutie continu door en blijft dit vraagstuk actueel.

Een vaak gehoord argument is dat docenten onvoldoende ICT-vaardig zijn om mee te gaan met de toenemende digitalisering. Ik heb daar sterke twijfels bij. Er zijn veel voorbeelden te noemen die deze stelling ontkrachten, de ervaringen van de afgelopen twee weken spreken voor zichzelf: heel studerend Nederland is in één keer volledig digitaal. Natuurlijk lukt dat op ene plek beter dan de ander een de ene docent beter dan de andere…
Weer even terug naar het continue vraagstuk van het toepassen van ICT in het onderwijs. Onderstaand plaatje dateert van begin jaren 90 en onderscheid twee herkenbare dimensies, die van de ontwikkeling in het onderwijs en technologie.

Het zorgt er wellicht voor dat we in ons klassieke “lesscript” blijven hangen. Met dezelfde vraagstukken: Wie was er aanwezig? Hoe registreer ik presentie? Hoe organiseer ik de “online” klas, etc.

De meest logische en hanteerbare toepassing van ICT is die langs de lijn van optimalisatie. De techniek stelt ons in staat om processen te automatiseren en efficiënter te communiceren. De docent die nu in een leeg lokaal voor het whiteboard en camera lesgeeft gebruikt ICT op deze manier. Daar hoeft helemaal niets mis mee te zijn.

De interessante vraag is hoe we de mogelijkheden van de techniek kunnen benutten om nieuwe vormen van leren vorm te geven. Andere manieren van denken en anders werken om zo een nieuwe “leerrealiteit“ te ontwerpen. Het gebruiken van ICT als wezenlijk onderdeel van het samenwerkings- en leerproces. Sociale media zijn niet meer weg te denken en maken niet slechts onderdeel uit van ons privébestaan en verdienen een constructief onderdeel van het leerproces te zijn.

Dat in combinatie met de echte ontmoeting, het echte gesprek, de echte verbinding tussen docent en studenten en studenten met elkaar. Het zijn verschillende dimensies die elkaar kunnen versterken en niet uitsluiten.

Hoe mooi zou het zijn als de nieuwe realiteit die ontstaat als katalysator kan dienen om beide dimensies wat vaker bij elkaar te brengen. Het kan bijna niet anders dan dat de aanwezige denkkracht en ondernemerschap onder docenten die zich nu zo manifesteert ervoor gaat zorgen dat komende maanden de basis wordt gelegd voor transformatie naar een nieuwe onderwijsepisode.

Dan kijken we over een aantal jaar niet alleen terug op een heftige en verdrietige periode, maar ook op een momentum waarin we een belangrijke stap gezet hebben naar meer duurzaam en cyclisch leren in het beroepsonderwijs.

Hier gebeurt het. En nu.

door Mark | okt 31, 2018 | MBO, ROC van Amsterdam, ROC van Flevoland

De afgelopen jaren heeft het Middelbaar Beroepsonderwijs in de stad Almere een grote transformatie ondergaan. We hebben niet alleen hard gewerkt aan de kwaliteit van het onderwijs. Onze schoolgebouwen hebben ook een metamorfose ondergaan. De twee schoolgebouwen op de campus in Almere Buiten – MBO College Almere – is grootschalig gerenoveerd. In Stadsdeel Almere Poort hebben we een schitterend nieuw schoolgebouw mogen realiseren: MBO College Poort. Fysiek de poort tussen Amsterdam en Almere.

Onze studenten en medewerkers hebben een grote bijdrage aan al deze veranderingen geleverd. Zo heeft ieder student of collega zijn of haar verhaal over de afgelopen jaren. Met ontzettend veel plezier hebben we een aantal van deze verhalen gebundeld in het boek: Hier gebeurt het. En nu. Het is een boek over stap voor stap de wereld veroveren. Over jarenlang werken aan het realiseren van een bijzondere ambitie. Over wat er is veranderd en wat dat betekent. Een boek met persoonlijke ervaringen van zowel docenten als studenten, maar ook van opleidingsmanagers, directie en betrokken bedrijven. Allemaal bijzondere verhalen over wat er gebeurt bij MBO College Almere en MBO College Poort. Bovenal is het een boek voor iedereen die het mbo en onze studenten een warm hart toedraagt!

Zaterdag 3 november organiseren we onze eerste open dag van dit studiejaar. Iedereen is welkom in onze bijzondere gebouwen. Onze studenten en medewerkers vertellen u daar hun bijzondere verhaal. U kunt daar ook het boek Hier gebeurt het. En nu. meenemen!

Op www.veroverdewereld.nl zijn de verhalen in digitale vorm beschikbaar!