Hoe pakken we de draad weer op?

Hoe pakken we de draad weer op?

Na 3 maanden gaan we weer met mbo-studenten in onze gebouwen aan de slag. Vanzelfsprekend rekening houdend met alle richtlijnen die er zijn en nog op beperkte schaal. Het gaat gelukkig weer drukker worden in onze scholen.

Het is zo simpel te verwoorden. Als je de teksten van persconferenties of nieuwsberichten leest zou je kunnen denken dat deze versoepeling bijna vanzelf vorm krijgt. Niets is minder waar, en dan doel ik niet op het aanpassen en veilig maken van onze schoolgebouwen. Dat is echt het minste vraagstuk..

We zijn waanzinnig trots op de flexibiliteit en wendbaarheid van studenten en collega’s die ervoor gezorgd heeft dat afstandsonderwijs overal vorm heeft gekregen en is uitgevoerd. We hebben veel geleerd en sommige vernieuwingen zijn in een versnelling gekomen.

Onze studenten hebben drie bijzondere maanden doorgemaakt. En dat is vaak veel meer dan aan de buitenkant zichtbaar is. De thuisomstandigheden van onze studenten zijn vaak complex. Broers en/of zussen die ook op school zitten of studeren en afstandsonderwijs volgen. Ouders die vaak thuis werken. In het begin was dit allemaal nog wat nieuw en vaak nog uitdagend of spannend. Maar deze ervaring heeft zeker op onze studenten in hun ontwikkelingsfase heel veel impact gehad. Met positieve en ook veel mindere of negatieve ervaringen.

Onze collega’s hebben ook drie bijzondere maanden doorgemaakt. Vaak in eenzelfde soort thuissituatie waarin van je wordt verwacht dat je zorgdraagt voor het afstandsonderwijs. Daar kwam nogal eens een rol in het thuisonderwijs van eigen kinderen bij. De grens tussen werk en privé werd al snel een stuk vager. Veel collega’s waren blij toen de basisscholen weer startten, en zij zelf ook weer naar school konden om te werken..

In de afgelopen 3 maanden zijn er prachtige tastbare, en vaak functionele resultaten geboekt. Het gebruik van ICT heeft daar een belangrijke en positieve rol in gespeeld. Tal van onderwijsmensen en wetenschappers benoemen de laatste weken echter in toenemende mate de sociale functie van het onderwijs. De essentie daarvan heeft de afgelopen maanden wat minder aandacht gekregen. Online video meetings zijn echt geen vervanging voor echt contact en de verbinding die ook op anderhalve meter mogelijk is. Hoe creatief ook… Langzaam maar zeker worden we ons weer bewust hoe belangrijk dit eigenlijk is.. 

Ik werk al jaren met een concept deels gebaseerd op Theory U waarin we drie verschillende werelden onderscheiden. Werelden waarin we onderscheid maken tussen Functie, Rol en Betekenis.

Evenwichtige aandacht voor deze drie werelden zorgt voor balans . En in de mooiste variant voor “Flow”. Waarbij we flow definiëren als het gevoel dat dingen vanzelf lijken te gaan.

 

Mijn waarneming is dat er in de achterliggende maanden substantiële onbalans is ontstaan in de aandacht voor de drie werelden. Het zwaartepunt heeft op de functionele wereld, de wereld van acties en resultaten gelegen. De onmogelijkheid van een fysieke ontmoeting heeft de aandacht voor de relationele wereld gereduceerd.

Tegelijkertijd heeft het feit dat veel mensen gedwongen waren thuis te blijven en de ontmoeting met collega’s en vrienden moesten missen in veel gevallen voeding gegeven aan reflectie en bezinning. Dat is aandacht voor de derde wereld waarin we een betekenis hebben.

De interessante vraag die hieruit voortvloeit is wat we te doen hebben nu we elkaar op anderhalve meter weer kunnen ontmoeten. Hoe pakken we de draad op?

Vanzelfsprekend is het inhalen van praktijklessen belangrijk. Of tijd voor studieloopbaanbegeleiding en examens. Dat zal zeker een plek krijgen.

Het herstellen van de balans tussen de drie werelden en wellicht het opruimen of integreren van ervaringen in de achterliggende maanden verdient echter de belangrijkste aandacht. En wat mooi dat hier vanaf 15 juni ruimte voor is. 

En dat geldt niet alleen voor onze studenten, juist ook voor onze collega’s. Immers, zij zijn het die een heel belangrijke rol vervullen voor onze studenten. Dat vraagt elke dag weer veel toewijding. En daarom juist nu ook veel ruimte om hun balans te herstellen.

En dan weer terug naar de ogenschijnlijke eenvoud van de school die weer open gaat. Die eenvoud is betrekkelijk. En vraagt veel zorgt en oprechte aandacht. Daarom is het belangrijk de draad goed op te pakken, dat kan maar één keer. Daarmee leggen we de belangrijkste basis voor de volgende stap vooruit. En komen we samen uit de crisis!

Corona als Katalysator?

Corona als Katalysator?

De werkelijkheid waarin we ons nu bevinden is voortdurend aan verandering onderhevig en net twee weken oud. Een werkelijkheid met veel negatieve aspecten en effecten die we liever niet hadden meegemaakt. Toch zijn er niet alleen negatieve aspecten. Het Coronavirus heeft ook een katalyserend effect op creativiteit en innovaties. Wellicht zelf op transformaties..

In de afgelopen weken is er veel veranderd in hoe we in het middelbaar beroepsonderwijs met onze studenten – kunnen – werken. Was er in eerste instantie sprake van een toenemende aandacht voor hygiëne en groepsomvang, al snel werden onze gebouwen gesloten voor fysieke onderwijsactiviteiten, en niet veel later ook voor fysieke examinering die nog wel RIVM richtlijn proof was.

En hoe gaan we om met deze nieuwe realiteit? Het is niet zo gek dat we massaal ICT toepassingen zijn gaan ontdekken en gebruiken om onderwijs en examinering op afstand te geven en ondersteunen. Het is ronduit spectaculair om te ervaren hoe in maximaal 5 werkdagen bestaand onderwijs is omgebouwd. In veel verschillende uitvoeringsvarianten. Van docenten die voor de camera in het leslokaal digitaal hun les verzorgen tot geheel doordachte interactie webinars en nog veel meer.

Al deze mogelijkheden zijn niet ontstaan na 12 maart, die waren er al. Maar er was blijkbaar onvoldoende aanleiding of noodzaak om ze wel te benutten. Logisch omdat wij als docenten met liefde voor ons vak graag binnen de muren van ons klaslokaal met studenten aan het werk zijn. Logisch omdat de sociale component van onderwijs heel erg belangrijk is, voor vele collega’s een reden voor het vak van docent te kiezen.

Onlogisch omdat de inzet van ICT om efficiënter informatie over te kunnen dragen kan leiden tot tijdsbesparingen die we kunnen benutten om onze studenten beter te begeleiden. Meet ruimte voor echt contact en echte dialoog. Die vraag en behoefte neemt al jaren sterk toe..

Het toepassen van ICT in het onderwijs is een vraagstuk waarmee ik al tijdens mijn studie – toen de pc eind jaren tachtig breed haar intrede deed – werd geconfronteerd. De opkomst van het internet luidde een volgende fase van mogelijkheden in en zo gaat de ICT evolutie continu door en blijft dit vraagstuk actueel.

Een vaak gehoord argument is dat docenten onvoldoende ICT-vaardig zijn om mee te gaan met de toenemende digitalisering. Ik heb daar sterke twijfels bij. Er zijn veel voorbeelden te noemen die deze stelling ontkrachten, de ervaringen van de afgelopen twee weken spreken voor zichzelf: heel studerend Nederland is in één keer volledig digitaal. Natuurlijk lukt dat op ene plek beter dan de ander een de ene docent beter dan de andere…
Weer even terug naar het continue vraagstuk van het toepassen van ICT in het onderwijs. Onderstaand plaatje dateert van begin jaren 90 en onderscheid twee herkenbare dimensies, die van de ontwikkeling in het onderwijs en technologie.

Het zorgt er wellicht voor dat we in ons klassieke “lesscript” blijven hangen. Met dezelfde vraagstukken: Wie was er aanwezig? Hoe registreer ik presentie? Hoe organiseer ik de “online” klas, etc.

 

De meest logische en hanteerbare toepassing van ICT is die langs de lijn van optimalisatie. De techniek stelt ons in staat om processen te automatiseren en efficiënter te communiceren. De docent die nu in een leeg lokaal voor het whiteboard en camera lesgeeft gebruikt ICT op deze manier. Daar hoeft helemaal niets mis mee te zijn.

De interessante vraag is hoe we de mogelijkheden van de techniek kunnen benutten om nieuwe vormen van leren vorm te geven. Andere manieren van denken en anders werken om zo een nieuwe “leerrealiteit“ te ontwerpen. Het gebruiken van ICT als wezenlijk onderdeel van het samenwerkings- en leerproces. Sociale media zijn niet meer weg te denken en maken niet slechts onderdeel uit van ons privébestaan en verdienen een constructief onderdeel van het leerproces te zijn.

Dat in combinatie met de echte ontmoeting, het echte gesprek, de echte verbinding tussen docent en studenten en studenten met elkaar. Het zijn verschillende dimensies die elkaar kunnen versterken en niet uitsluiten.

Hoe mooi zou het zijn als de nieuwe realiteit die ontstaat als katalysator kan dienen om beide dimensies wat vaker bij elkaar te brengen. Het kan bijna niet anders dan dat de aanwezige denkkracht en ondernemerschap onder docenten die zich nu zo manifesteert ervoor gaat zorgen dat komende maanden de basis wordt gelegd voor transformatie naar een nieuwe onderwijsepisode.

Dan kijken we over een aantal jaar niet alleen terug op een heftige en verdrietige periode, maar ook op een momentum waarin we een belangrijke stap gezet hebben naar meer duurzaam en cyclisch leren in het beroepsonderwijs.

Nu en Hier!

Nu en Hier!

Elk jaar organiseren we bij het ROC van Amsterdam – Flevoland een managementconferentie. Dit jaar mocht MBO College Poort gastvrouw zijn voor deze conferentie. Dat vonden we een voorrecht. Zo konden we ons prachtige schoolgebouw niet alleen laten zien maar ook onze gasten laten ervaren hoe het is om een dag in dit mooie gebouw te werken.

Onze conferentie heeft ook elk jaar een thema. Passend bij de stad Almere en de huidige tijdgeest hebben we dit jaar voor het thema Duurzaamheid gekozen, met als titel: De toekomt is Nu en Hier. Want als het over duurzaamheid gaat dan kunnen we wel mooie bespiegelingen over de verre toekomst houden, maar dat heeft weinig zin. De veranderingen gaan immers zo snel dat belangrijk is er nu mee bezig te zijn en in actie te komen.

Als introductie hebben we een korte film over de ontwikkelingen van Almere laten maken, gelardeerd met de visie en passie voor onze mbo-colleges.

Ruud Koornstra  gaf vanuit zijn visie een mooie introductie op de dag en benadrukte dat we nu echt aan de slag moeten om serieuze problemen op te lossen en dat duurzaamheid ook vooral kansen biedt. Daarmee was de toon gezet.

We zijn tijdens de conferentie actief aan de slag te gaan met actuele duurzaamheidsvraagstukken die leven in onze mbo colleges. Ruim tien vraagstukken zijn tijdens de dag beetgepakt in heterogene en multidisciplinaire teams. Langs de lijn van design thinking zijn de vraagstukken verdiept en is er gewerkt aan concrete acties om de vraagstukken verder te brengen.

Risico van dit soort conferenties is dat je een leuke dag hebt met elkaar en dat iedereen de dag erna weer verder gaat waar hij of zij de dag ervoor was gebleven. Daarom was het bijzonder dat Henk Oosterling een sterk en bevlogen verhaal hield over het nut en de noodzaak van circulair leren. Met tal van voorbeelden inspireerde hij ons.

Daarnaast hadden we tekenaars van Getekend Verslag gevraagd om de plenaire verhalen en het werk aan de vraagstukken vast te leggen. Dat leverde hele bijzondere tekeningen op die ons zeker gaan helpen actief aan de slag te blijven met de opbrengst en het geheel weer verder te brengen.

Op de grens

Op de grens

Voor het zevende keer organiseren we onze Theory U Experience. Dit jaar hebben we ons programma op een aantal punten gewijzigd en een tweedaagse Groepsdynamica toegevoegd. Groepsdynamica & Onderwijs, Groepsdynamica & Leiderschap, daar zijn we eigenlijk doorlopend mee bezig. Toch hebben we dit gek genoeg niet eerder onderdeel gemaakt van ons programma.

Binnen onze Theory U Experience werken we met collega’s lateraal uit de organisatie. Ik heb het voorrecht gehad om met ruim 40 collega’s in twee tweedaagsen te mogen werken met de essentie van groepsdynamica. Het was bijzonder.

Het was niet bijzonder omdat het gedachtengoed nieuw was. Het was bijzonder om twee dagen te werken met de principes van groepsdynamica met collega’s vanuit onze organisatie. Iedereen zet bij aanvang zijn functie uit en gaat als gelijkwaardig mens aan de slag. Hoe mooi zou het zijn als we dat elke dag in onze organisaties kunnen doen?

En vervolgens met de groep de fasen van groepsontwikkeling stap voor stap door. Als in een vertraagde film. Eerst werken aan het belang van “welkom” en “veiligheid”. De bewustwording dat we hier dagelijks (te) weinig aandacht aan besteden is altijd weer confronterend. We zijn vaak al vele stappen verder in ons handelen en vergeten de basis die het met elkaar werken echt nodig heeft. Elke keer weer de confrontatie dat wij als onderwijsmensen vooruit willen en erg bevlogen zijn door de inhoud. Juist dat houdt ons weg van een gezond groepsproces.

Een belangrijk onderdeel is het werken met “de scriptcirkel”. Van welke scripts in ons gedrag kunnen we ons bewust worden? En van de effecten daarvan voor anderen en onszelf. Het verkennen van de oorsprong en het werken aan het doorbreken ervan. 

 

Hieronder een afbeelding van de scriptcirkel zoals gedefinieerd door Piet Weisfelt (Uit de geheimen van de groep-2005)

En wat altijd indruk maakt is het verkennen van grenzen. Ervaren wat je eigen grens is en die van een ander. Je bewust worden van wat het met je doet als mensen over jouw grens heengaan of als jij over de grens van de ander gaat. Dat boos worden daarbij hoort en gezond kan zijn en wat echte boosheid is. En dat de echte ontmoeting altijd op de grens plaatsvindt.

En wanneer we als groep bewust een aantal belangrijke principes toepassen ontstaat er progressie in de groep en ervaren we wat het potentieel van een groep kan zijn. Voor groepsleden en vooral ook de leider van de groep.. De kroon op twee dagen hard werken.

Terugkijken op een mooie training en ervaring die perfect past in het gedachtengoed van onze Theory U Experience geeft een goed gevoel. Maar het gevoel dat overheerst is dat het werken met groepsdynamica echt van belang is om een organisatie goed te laten functioneren.

We sporen dagelijks medewerkers aan om de manier van werken te innoveren, om de ruimte die we geven te benutten, meer initiatieven te ontplooien, verantwoordelijkheid te nemen en vooral ook zelf te sturen. Dat is belangrijk en moeten we vooral blijven doen. Kennis van en ervaring met groepsdynamische processen is eigenlijk een randvoorwaarde om de ontwikkeling van de organisatie daadwerkelijk verder te brengen.

De meeste innovaties in de wijze van werken zijn vaak een volgende fase in de ontwikkeling van een groep of team. Niet iets nieuws of iets anders. En dat vraagt om bewustwording hiervan. Periodiek tijd nemen om actief aan de slag te gaan met de principes van groepsdynamica loont en is de investering meer dan waard. Met als gevolg dat we weer een stapje verder komen in het verwezenlijken van onze dromen.

Hier gebeurt het. En nu.

Hier gebeurt het. En nu.

 

De afgelopen jaren heeft het Middelbaar Beroepsonderwijs in de stad Almere een grote transformatie ondergaan. We hebben niet alleen hard gewerkt aan de kwaliteit van het onderwijs. Onze schoolgebouwen hebben ook een metamorfose ondergaan. De twee schoolgebouwen op de campus in Almere Buiten – MBO College Almere – is grootschalig gerenoveerd. In Stadsdeel Almere Poort hebben we een schitterend nieuw schoolgebouw mogen realiseren: MBO College Poort. Fysiek de poort tussen Amsterdam en Almere.

Onze studenten en medewerkers hebben een grote bijdrage aan al deze veranderingen geleverd. Zo heeft ieder student of collega zijn of haar verhaal over de afgelopen jaren. Met ontzettend veel plezier hebben we een aantal van deze verhalen gebundeld in het boek: Hier gebeurt het. En nu. Het is een boek over stap voor stap de wereld veroveren. Over jarenlang werken aan het realiseren van een bijzondere ambitie. Over wat er is veranderd en wat dat betekent. Een boek met persoonlijke ervaringen van zowel docenten als studenten, maar ook van opleidingsmanagers, directie en betrokken bedrijven. Allemaal bijzondere verhalen over wat er gebeurt bij MBO College Almere en MBO College Poort. Bovenal is het een boek voor iedereen die het mbo en onze studenten een warm hart toedraagt!

Zaterdag 3 november organiseren we onze eerste open dag van dit studiejaar. Iedereen is welkom in onze bijzondere gebouwen. Onze studenten en medewerkers vertellen u daar hun bijzondere verhaal. U kunt daar ook het boek Hier gebeurt het. En nu. meenemen!

Op www.veroverdewereld.nl zijn de verhalen in digitale vorm beschikbaar!

Route 66 “Bestemming Bereikt”

Route 66 “Bestemming Bereikt”

In 2012 zijn we gestart met een vijfdaags programma dat we “Theory U Experience” hebben genoemd. In vijf dagen gaan we stap voor stap de U door. Aan het einde heeft elke deelnemer zijn eigen prototype – in termen van Theory U – in de wereld gezet. Op dag 6 – 5 maanden later – blikken we terug en brengen we de prototypes weer een stap verder.

Het is elke keer weer ongelofelijk bijzonder om zo’n traject met circa zestig collega’s te doorlopen. Het heeft veel diepgang, altijd weer bijzondere ervaringen, is vaak confronterend en bovenal mooi om dit met collega’s in een veilige setting te doen. Het streelt je ego… Maar in Theory U draait het juist om het loslaten van je ego…. Ruim een jaar geleden organiseerden wij een alumnibijeenkomst voor deelnemers aan onze Theory Experience.

Annemiek Streng maakt vanaf de eerste lichting bijzondere films over de vijfdaagse, primair voor de deelnemers zelf. Voor deze alumnibijeenkomst had Annemiek een compilatie gemaakt van de ervaringen van deelnemers. Storytelling op beeld die we “live” hebben verrijkt met storytelling van deelnemers. Toen werd ons duidelijk dat deelnemers heel graag hun verhaal willen vertellen.

Dus voorbij ons ego hebben we gevraagd wie zijn of haar verhaal wilde vertellen. Dat leverde veel respons op en was de basis voor ons boek. In het boek – van collega’s voor collega’s – staan de verhalen centraal. De essentie van die verhalen is dat er een individuele bestemming manifest geworden is en deze bestemming vaak bereikt is. Ontzettend gaaf dat we dit zo hebben kunnen maken.

De verhalen van deelnemers – en collega’s – bevestigen eens te meer dat het werken met principes van Theory U een meerwaarde heeft. Uiteindelijk tellen de resultaten en we zien dat het werken met deze principes ons als organisatie ook een stap verder brengt.

Ondertussen gaan we door met onze “Theory U Experience” en ontluikt ook “the next step” voor het eigenaarschap en betrokkenheid in onze organisatie. Onze bestemming is nog lang niet bereikt…. We zijn onderweg naar “alle teams een Superschool in 2020”. De kans dat we dat gaan bereiken is vrij groot…..